Personeel ontslaan volgens de nieuwe kantonrechtersformule kan ondernemers veel geld schelen. Maar er zijn diverse valkuilen.

Het Midden- en kleinbedrijf wordt geplaagd door reorganisaties en ontslagprocedures. Ze trekken een verwoestend spoor door de basis van de Nederlandse economie. Ondernemers die mensen willen ontslaan tobben intussen met de nieuwe kanonrechtersformule.

De nieuwe, dit jaar ingevoerde formule — onderdeel van Aanbevelingen van de kring van kantonrechters — lijkt gunstig voor entrepreneurs. De vergoedingen die zij hun personeel moeten meegeven, liggen aanmerkelijk lager dan die van de oude kantonrechterformule. Het verschil kan oplopen tot wel 50%.

Valkuilen
Maar de ontslagpraktijk is weerbarstig. Volgens jurist arbeidsrecht Pascal Besselink van DAS Rechtsbijstand zijn ondernemers in het Mkb vaak slecht voorbereid. Laat staan dat ze zicht hebben op de valkuilen.
Besselink wordt vaker gebeld door nerveuze ondernemers: ‘Eind vorig jaar beperkten ze zich nog tot het inwinnen van informatie. Maar inmiddels is de nood aan de man en roepen ze paniekerig dat er snel iets moet gebeuren.’
De jurist schudt moeiteloos enkele valkuilen voor ondernemers bij ontslagprocedures uit zijn mouw. Het afsluiten van een arbeidscontract voor bepaalde tijd bijvoorbeeld — zeg voor een jaar. Een ondernemer die een medewerker halverwege de rit wil ontslaan, zou op grond van de nieuwe formule als vergoeding het resterende loon betalen tot het einde van de overeengekomen periode.

Opzeggen
Veel ondernemers weten echter niet dat ze een tussentijdse opzegmogelijkheid in een arbeidsovereenkomst kunnen opnemen. ‘Dit onderdeel van de nieuwe Aanbevelingen is onderbelicht gebleven’, zegt Besselink. Hij hoor ondernemers regelmatig klagen: ‘Als ik dat geweten had!’
Niet alleen bij tijdelijke, maar ook bij vaste contracten loert er gevaar voor de entrepreneur. Besselink: ‘Veel ondernemers weten niet dat het anciënniteitsbeginsel in oktober 2006 plaatsmaakte voor het afspiegelingsbeginsel.’
Besselink legt uit dat de ondernemer bij het afspiegelingsprincipe zijn personeelsbestand per functiegroep opsplitst in leeftijdscategorieën. Vervolgens geldt dan per categorie het beginsel: ’last in, first out’. Zo zouden, tegen de wil van de ondernemer, goede medewerkers verdwijnen.

Schuiven
Toch is daar soms een mouw aan te passen. Zeker in grotere bedrijven. Besseling: ‘Een ondernemer kan met functies schuiven. Bovendien kan hij functies wijzigen door taken opnieuw te verdelen. Dit zal dan wel ruim voorafgaand aan een reorganisatie en de daarmee gepaard gaande ontslagronde moeten plaatsvinden.’
Besselink wijst op de mogelijkheid om bij UWV Werkbedrijf (voorheen het CWI) te claimen dat een werknemer onmisbaar is:
‘Bij een familiebedrijf bekleedden twee medewerkers, onder wie de zoon van de baas en beoogd bedrijfsopvolger, dezelfde functies. De laatste kon blijven, hoewel hij op grond van het afspiegelingsbeginsel moest afvloeien.’ Het onmisbaarheidscriterium wordt echter zeer streng getoetst en leidt vaker niet dan wel tot het voor de ondernemer gewenste resultaat.

Ook advocaat Pascale van Boven van het Haagse arbeidsrechtkantoor Clingendael Advocaten ziet mogelijkheden voor enige sturing met als doel goede mensen te behouden. ‘De timing van het moment waarop de werkgever toestemming vraagt voor collectief ontslag, kan — nu wordt gewerkt met opsplitsing in leeftijdscategorieën — beslissend zijn.’
Volgens Van Boven is het Mkb inmiddels doordrongen van het feit dat er wordt gewerkt met een nieuwe kantonrechterformule. Dat betekent niet dat de oude formule nu definitief de wereld uit is.

Verwarring
Van Boven: ‘Je ziet verwarring bij het afsluiten van sociale plannen. De vakbonden willen zo lang mogelijk blijven vasthouden aan de uitgangspunten van de royalere oude kantonrechtersformule.’
Van Boven wijst er ook op dat er veel langlopende sociale plannen zijn die al ruim voor de nieuwe formule zijn afgesloten en waarbij de afvloeiingsregeling is gebaseerd op ‘de kanonrechtersformule’.
Moet de vergoeding dan berekend worden op basis van de oude formule die gold ten tijde van het afsluiten van het sociaal plan, of toch op grond van de nieuwe formule, die vanaf 1 januari de oude heeft vervangen? Daarover wordt verschillend gedacht.

Moeilijkheden
De nieuwe formule werd eind oktober 2008 gepresenteerd. De initiatiefnemers wilden het bedrijfsleven, dat door hoge ontslagvergoedingen in financiele moeilijkheden dreigde te raken, een handreiking bieden.
De kantonrechter kan afwijken van de standaardformule. Bijvoorbeeld als een ondernemer aannemelijk kan maken dat hij in de problemen komt door de hoogte van een ontslagvergoeding.
Besselink wil het wel van de daken schreeuwen: ‘Ondernemers, zorg dat je goed bent voorbereid, voordat je medewerkers ontslaat.’

Bron: Financieel Dagblad